ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
επιλέξτε απο τις παρακάτω κατηγορίες

ΑΡΘΡΑ
ΟΜΙΛΙΕΣ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Αν θέλετε να λαμβάνετε ενημερωτικά email για δραστηριότητες & εκδηλώσεις του Κέντρου Ψυχή τε και σώματι, εγγραφείτε στη λίστα μας μέσω της φόρμας εδώ. 

  

Όταν το σώμα εκφράζει τον πόνο της ψυχής

Η σχέση ψυχής και σώματος είναι στενή και πολυδιάστατη. Στο πιο απλό επίπεδο η συναισθηματική μας κατάσταση επηρεάζει άμεσα βασικές σωματικές λειτουργίες. Για παράδειγμα το άγχος συχνά εκφράζεται με διάρροια, πόνο στο στομάχι, ταχυκαρδία, ζαλάδα. Σ’ ένα πιο σύνθετο επίπεδο μιλάμε για ψυχοσωματικά προβλήματα. Ο όρος αυτός αναφέρεται σε επίμονα σωματικά προβλήματα για τα οποία επανειλημμένες ιατρικές εξετάσεις δεν μπορούν να εντοπίσουν οργανικά αίτια. Τα σωματικά συμπτώματα ποικίλλουν και συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων πονοκεφάλους και επίμονους μυϊκούς πόνους, προβλήματα στο πεπτικό σύστημα, ζαλάδες και αρρυθμίες. Ένα κλασσικό παράδειγμα είναι το ηλικιωμένο άτομο που υποφέρει από κατάθλιψη αλλά δεν το συνειδητοποιεί και επισκέπτεται συχνά το γιατρό παραπονούμενο όχι για πεσμένη διάθεση αλλά για αίσθημα κόπωσης, δυσκολία στην αναπνοή, πόνους και γαστρεντερικά προβλήματα για τα οποία ο γιατρός δεν μπορεί να εντοπίσει οργανικό αίτιο. Είναι ίσως ευκολότερο ή πιο αποδεκτό για άτομα αυτής της ηλικίας να εκφράζουν την ψυχική τους οδύνη με τη γλώσσα των σωματικών συμπτωμάτων. Η γλώσσα της ψυχολογίας δεν ήταν διαδεδομένη στις προηγούμενες γενιές και πολλά ταμπού υπήρχαν και υπάρχουν ακόμη γύρω από ψυχικά προβλήματα όπως κατάθλιψη. Ακόμα πιο πολύπλοκη είναι η περίπτωση ατόμου που είναι πεπεισμένο ότι πάσχει από κάποια σοβαρή ασθένεια όπως καρκίνο. Επανειλημμένες εξετάσεις και ιατρικές γνωματεύσεις συμφωνούν ότι δεν υπάρχει κανένα σωματικό πρόβλημα αλλά δεν πείθουν το άτομο που βιώνει ως αληθινά τα σωματικά συμπτώματα και αντιμετωπίζει με καχυποψία και θυμό τις ιατρικές συστάσεις ότι το πρόβλημα είναι ψυχολογικής φύσεως.  Σε πιο ακραίες καταστάσεις μιλάμε για «υστερία», όταν υπάρχει ξαφνική και ιατρικά ανεξήγητη απώλεια λειτουργίας μέλους του σώματος, όπως το πόδι ή χέρι.

Όσο περίεργα και να ακούγονται όλα αυτά η εξήγηση είναι απλή: ψυχική οδύνη, καταπιεσμένα συναισθήματα, όπως θυμός, απωθημένες επιθυμίες και ανάγκες που το άτομο θεωρεί απαράδεκτες, τραύματα του παρελθόντος που φοβάται και θέλει να ξεχάσει. Η καταπίεση και η αποφυγή βρίσκονται στη καρδιά των ψυχοσωματικών προβλημάτων. Είναι σαν να βάζουμε ανάγκες ή συναισθήματά μας μέσα σε μια χύτρα και μετά σφραγίζουμε με καπάκι αποφασισμένοι να ξεχάσουμε ακόμα και την ύπαρξη αυτών των πλευρών του εαυτού μας. Όμως ο καταπιεσμένος θυμός και ο ψυχικός πόνος δεν εξαφανίζονται. Βράζουν βαθιά μέσα στη χύτρα και κάποια στιγμή αναπόφευκτα θα ξεχειλίσουν, θα αναδυθούν στην επιφάνεια με τη μορφή ψυχοσωματικών προβλημάτων ‘απαιτώντας’ αναγνώριση και ικανοποίηση. Αν αντιθέτως κρατήσουμε ανοιχτά τα κανάλια επικοινωνίας με τα αισθήματα και τις ανάγκες μας και τα αποδεχτούμε σαν σημαντικό κομμάτι του εαυτού μας, τότε ο ψυχικός πόνος και ακόμη και τα πιο δύσκολα συναισθήματά μας δεν θα έχουν λόγο να ‘κρυφτούν’ πίσω από σωματικά συμπτώματα.  ‘Αδειάζοντας’ τη χύτρα ανοίγουμε το δρόμο για μια πιο γεμάτη και αρμονική ζωή.

Σοφία Μεσσάρη
Κλινική Ψυχολόγος & Οικογενειακή Θεραπεύτρια

Κέντρο Ψυχολογικών Θεραπειών "Ψυχή τε και σώματι"