Στα δίχτυα της αναποφασιστικότητας

Όλοι μας έχουμε νιώσει την αμφιβολία ενός διλήμματος, έχουμε βρεθεί σε καταστάσεις που δυσκολευτήκαμε να πάρουμε μια απόφαση. Κάποιες φορές η αναποφασιστικότητα είναι έντονη και παρατεταμένη και νιώθουμε παγιδευμένοι ανάμεσα σε πιθανότητες, ανίκανοι να διαλέξουμε. «Δεν ξέρω τι θέλω» λέμε απελπισμένα, αναγνωρίζουμε ότι υποφέρουμε από την τωρινή κατάσταση αλλά δεν ξέρουμε πώς να την αλλάξουμε. Η απόφαση μπορεί να είναι πολύ σημαντική, όπως η απόφαση να τελειώσουμε μια σχέση ή να αλλάξουμε δουλειά, και αυτό εντείνει την αγωνία μας να μην κάνουμε λάθος επιλογή.

Απαραίτητη προϋπόθεση για να ‘ξεκολλήσουμε’ από αυτήν την κατάσταση παράλυσης είναι να καταλάβουμε τι μας κρατάει κολλημένους. Στα διλήμματα υπάρχουν οι εμφανείς, συνειδητοί λόγοι που εμποδίζουν την απόφαση και οι βαθύτεροι, ασυνείδητοι λόγοι, με άλλα λόγια ‘το νόημα της απόφασης’. Πάρτε για παράδειγμα μια ηλικιωμένη κυρία που βασανίζεται για μήνες με το δίλημμα να πουλήσει το μεγάλο εξοχικό της σπίτι: ξέρει ότι δεν μπορεί να το συντηρήσει αλλά φοβάται ότι θα χάσει οικονομικά αν το πουλήσει. Οι οικονομικοί προβληματισμοί είναι ο εμφανής λόγος του διλήμματος, όμως οι βαθύτεροι λόγοι που την εμποδίζουν να πουλήσει το σπίτι είναι άλλοι. Ο σύζυγος της, με τον οποίον πέρασαν πολλά όμορφα χρόνια σ’ αυτό το σπίτι, πέθανε πριν ένα χρόνο και η γυναίκα ακόμα τον θρηνεί και δυσκολεύεται να δεχτεί την απουσία του. Το σπίτι είναι πολύτιμο γιατί κρατάει την ανάμνηση του άντρα της ζωντανή. Επίσης το σπίτι με το χώρο και τις ανέσεις του υπήρξε κέντρο φιλοξενίας και παραθέρισης φίλων. Αν το πουλήσει, η γυναίκα φοβάται ότι κανείς δεν θα έρχεται πια να τη δει σε ένα μικρό διαμέρισμα της πόλης. Αυτή η δυσκολία αποδοχής ότι ο σύζυγος έφυγε για πάντα από τη ζωή και ο φόβος της μοναξιάς είναι οι βαθύτεροι λόγοι του διλήμματος. Ακόμα και σε καταστάσεις που είναι εμφανώς καταστροφικές, όπως το να παραμείνει μια γυναίκα σε μια βάναυση σχέση, η παραμονή στη σχέση έχει ένα βαθύτερο νόημα, τη δικιά της λογική: Η γυναίκα μπορεί να έχει χαμηλή αίσθηση προσωπικής αξίας και να πιστεύει ότι δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα μόνη της στη ζωή, οπότε προτιμά τη συμβίωση, ακόμα και επώδυνη, από τη μοναξιά.

Όταν αναγνωρίσουμε τους βαθύτερους λόγους που κρατούν τη βούλησή μας για αλλαγή παράλυτη,  τότε ερχόμαστε αντιμέτωποι με την ευθύνη που φέρουμε για τις αποφάσεις μας. Τότε μόνο αναγνωρίζουμε ότι κάθε τι που κάνουμε και κάθε τι που δεν κάνουμε είναι μια απόφαση. Αποφασίζουμε ενεργητικά να αλλάξουμε αλλά και ‘αποφασίζουμε’  παθητικά να μείνουμε όπως είμαστε, να παραμείνουμε σε μια κατάσταση ακόμα κι αν μας κάνει να υποφέρουμε. Κάθε απόφαση, και η απόφαση της αλλαγής και η απόφαση της μη αλλαγής, έχει πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, κέρδος και κόστος. Και η απόφαση τελικά είναι με τι προτιμούμε να ζούμε..

Σοφία Μεσσάρη
Κλινική Ψυχολόγος & Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Κέντρο Ψυχολογικών Θεραπειών "Ψυχή τε και σώματι"