ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
επιλέξτε απο τις παρακάτω κατηγορίες

ΑΡΘΡΑ
ΟΜΙΛΙΕΣ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Αν θέλετε να λαμβάνετε ενημερωτικά email για δραστηριότητες & εκδηλώσεις του Κέντρου Ψυχή τε και σώματι, εγγραφείτε στη λίστα μας μέσω της φόρμας εδώ. 

  

Περνώντας από το “γιατί” στο “πως”

Η αναζήτηση της αιτίας, των παραγόντων που οδήγησαν σε μια προβληματική κατάσταση είναι μια φυσιολογική και χρήσιμη διαδικασία. Είναι έμφυτη η ανάγκη του ανθρώπου να κατανοήσει τον κόσμο του και τη λογική των καταστάσεων που καλείται να αντιμετωπίσει. Επιπλέον αν καταλάβουμε τους λόγους που μας οδήγησαν σε συγκεκριμένες επιλογές, υπάρχει η ελπίδα ότι θα μάθουμε από τα λάθη του παρελθόντος και θα χτίσουμε ένα διαφορετικό μέλλον. Σαν ψυχολόγος έχω ιδιαίτερη πίστη στη δύναμη της κατανόησης του παρελθόντος και τις δυνατότητες αλλαγής που προσφέρει.

Όμως παρόλη τη χρησιμότητά τους η αναζήτηση των “γιατί” μπορεί να κρύβει παγίδες. Κάποια άτομα ‘κολλάνε’ στη διαδικασία ανάλυσης των αιτιών των προβλημάτων τους και η εμμονή με αυτήν τη διαδικασία γίνεται μπλόκο, εμπόδιο για οποιαδήποτε αλλαγή στο παρόν ή μέλλον. Πάρτε για παράδειγμα μια γυναίκα που ζητάει βοήθεια για μια σειρά αποτυχημένων σχέσεων με αυταρχικούς άντρες που την εκμεταλλεύονται οικονομικά και την εγκαταλείπουν. Μέσα από τη ψυχοθεραπεία η γυναίκα ανακαλύπτει ότι, λόγω της σχέσης της σαν παιδί με επικριτικούς και συναισθηματικά απόμακρους γονείς, ‘έμαθε’ ότι δεν αξίζει σαν άνθρωπος. Η χαμηλή αυτοεκτίμησή της την οδηγεί στην ενήλικη ζωή της να διαλέγει άντρες που δεν την σέβονται. Η συνειδητοποίηση αυτή θα μπορούσε να δώσει ώθηση στη γυναίκα να αλλάξει την χαμηλή της αυτοεκτίμηση και να πειραματιστεί με καινούριους τρόπους συμπεριφοράς, όπως να λέει ‘‘Όχι’ όταν της ζητάνε κάτι που δεν θέλει. Αν όμως η γυναίκα δεν αποφασίσει να περάσει από το “γιατί έγινα έτσι” στο “πως θα αλλάξω”, τότε η διαδικασία αναζήτησης των αιτιών θα μείνει στείρα. Κάποιες φορές μάλιστα η απόδοση ευθυνών σε άλλους για τα προβλήματά μας γίνεται δικαιολογία για τα σφάλματα τα οποία επιμένουμε να κάνουμε και την άρνηση αλλαγής. Στο παραπάνω παράδειγμα η γυναίκα κατηγορεί τους  γονείς της για τα τωρινά της προβλήματα χωρίς όμως ταυτόχρονα να αναλαμβάνει τις δικές προσωπικές ευθύνες σαν ενήλικη για τις σχέσεις τις οποίες συνεχίζει να διαλέγει.

Μια άλλη μορφή στείρας εμμονής με τα “γιατί” την συναντάμε συχνά στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία και σε πολιτικό επίπεδο αλλά και στο επίπεδο του καθημερινού πολίτη.  Είναι το “γιατί δεν γίνεται”, “γιατί δεν μπορούμε να αλλάξουμε” μια προβληματική κατάσταση, “γιατί ένας άλλος τρόπος δεν θα αποδώσει”. Ο αρνητισμός αυτός οδηγεί στην απογοήτευση, στην αίσθηση ματαιότητας και τη παραίτηση, σαν να πέφτεις πάντα σε έναν τοίχο που υψώνεται μέχρι εκεί που βλέπεις. Τότε έρχεται στο μυαλό μου κάτι που λέει ο άντρας μου, που έχει άλλη νοοτροπία όντας Άγγλος και ίσως λίγο φιλόσοφος: «Μη μου λες γιατί δεν γίνεται. Πες μου πως θα το πετύχουμε». Περνώντας από το “γιατί δεν” στο “πως”, αλλάζουμε οπτική γωνία και αρχίζουμε να διακρίνουμε στον συμπαγή, αδιαπέραστο τοίχο παραθυράκια που ανοίγουν σε νέες προοπτικές και δυνατότητες.

Σοφία Μεσσάρη
Κλινική Ψυχολόγος & Οικογενειακή Θεραπεύτρια

Κέντρο Ψυχολογικών Θεραπειών "Ψυχή τε και σώματι"