ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
επιλέξτε απο τις παρακάτω κατηγορίες

ΑΡΘΡΑ
ΟΜΙΛΙΕΣ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Αν θέλετε να λαμβάνετε ενημερωτικά email για δραστηριότητες & εκδηλώσεις του Κέντρου Ψυχή τε και σώματι, εγγραφείτε στη λίστα μας μέσω της φόρμας εδώ. 

  

Μιλώντας για τον ‘ελέφαντα στο καθιστικό’

Η συζήτηση με την οικογένεια Σμιθ εκτυλισσόταν όπως και στις προηγούμενες συνεδρίες: τα προβλήματα συμπεριφοράς της 14χρονης κόρης που ξεκίνησαν ξαφνικά πριν 6 μήνες. Όταν είχα ρωτήσει για τυχόν αλλαγές στην οικογένεια πριν 6 μήνες, ο πατέρας είχε απαντήσει βιαστικά «Τίποτα το ιδιαίτερο. Απλά η γυναίκα μου πήρε πρόωρη σύνταξη». Το βιαστικό της απάντησης και η θλίψη στο πρόσωπο της μητέρας με προβλημάτισαν αλλά, πριν προλάβω να πω τίποτα, η οικογένεια προχώρησε σε μια ζωντανή αναπαράσταση των καβγάδων στο σπίτι. Καθώς άρχισα να γνωρίζω καλύτερα την οικογένεια, ένιωθα μια βαριά σκιά να πλανάται από πάνω τους. Η μητέρα φαινόταν εξαντλημένη, εμφανώς άρρωστη, αλλά η οικογένεια και η ίδια φαίνονταν αποφασισμένοι να μην ασχοληθούν μ’ αυτό. Ήταν η τρίτη συνεδρία όταν αποφάσισα να μιλήσω ανοιχτά για την αίσθησή μου ότι κάτι σημαντικό συνέβαινε, κάτι για το οποίο δεν μιλάγαμε. «Είναι σαν να έχουμε έναν ελέφαντα μέσα στο καθιστικό», τους είπα, «κι εμείς κουβεντιάζουμε, αποφεύγοντας να τον κοιτάμε, σαν να μην τον βλέπουμε». Βαριά σιωπή έπεσε στο δωμάτιο. Με εξίσου βαριά καρδιά στράφηκα στη μητέρα και τη ρώτησα: «Φαίνεσαι πολύ καταβεβλημένη. Είσαι άρρωστη;». Η μητέρα άρχισε να κλαίει με λυγμούς και μίλησε για την διάγνωση μεταστατικού καρκίνου που έλαβε πριν 6 μήνες… 

Η παραπάνω σκηνή είναι φανταστική ως προς τις λεπτομέρειές της αλλά έχω συμμετέχει σε πολλαπλές παρόμοιες σκηνές στη δουλειά μου ως ψυχοθεραπεύτρια. Το θέμα που αποφεύγει να συζητήσει η οικογένεια μπορεί να είναι οτιδήποτε σοβαρό: επικείμενο διαζύγιο, αρρώστια, εξάρτηση, ψυχική διαταραχή, κακοποίηση. Το κοινό χαρακτηριστικό σε όλες αυτές τις σκηνές είναι ο φόβος. Η οικογένεια φοβάται ότι αν μιλήσει ανοιχτά για το πρόβλημα, η κατάσταση θα επιδεινωθεί: τα παιδιά θα ταραχθούν, η ψυχική διαταραχή θα γίνει πιο σοβαρή, η εξάρτηση πιο έντονη. Πάνω απ’ όλα φοβούνται ότι αν μιλήσουν ανοιχτά γι’ αυτό που βαθιά μέσα τους ξέρουν ότι συμβαίνει, τότε το πρόβλημα θα αποκτήσει μια πραγματική διάσταση, την οποία δεν θα μπορούν πλέον να παριστάνουν ότι αγνοούν. Όταν μια οικογένεια επιλέγει να αγνοήσει ένα σοβαρό πρόβλημα, η σιωπή είναι παντοδύναμη. Φθάνει στο σημείο να ελέγχει την κριτική τους ικανότητα, ακόμη και τις αισθήσεις τους: ‘δεν βλέπουν’ ότι λεφτά εξαφανίζονται από το σπίτι κι ότι ο πατέρας γυρίζει τα χαράματα, ‘δεν ακούν’ τις φήμες ότι μπαινοβγαίνει στο καζίνο, ΄πιστεύουν’ τις απίθανες ιστορίες που χρησιμοποιεί για να δανειστεί περισσότερα χρήματα. Δεν τολμούν να μιλήσουν για αυτά τα πασιφανή σημάδια, ούτε μεταξύ τους ούτε με φίλους. Κλείνουν αυτιά, μάτια και στόμα, σε μια προσπάθεια να ξορκίσουν το κακό.                

Μάταιη προσπάθεια. Τα προβλήματα δεν εξαφανίζονται όταν παριστάνουμε ότι δεν υπάρχουν. Αντίθετα επιδεινώνονται, γιατί δεν προσπαθούμε να βρούμε τρόπο να τα αντιμετωπίσουμε. Και βεβαίως η πίεση της σιωπής και η ένταση των καταπιεσμένων συναισθημάτων  που προκαλεί είναι πιο καταστροφική από οποιαδήποτε ταραχή θα προκαλέσει η ανοιχτή αναγνώριση του προβλήματος.

Σοφία Μεσσάρη
Κλινική Ψυχολόγος & Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Κέντρο Ψυχολογικών Θεραπειών «Ψυχή τε και σώματι»
Πινδάρου 11Β, Ξάνθη. Τηλ.: 25411 00434.
www.ptks.gr