Και η απαρχή όλων των σχέσεων είναι…η αγάπη της μαμάς

Πολλοί χαμογελούν με τη θέα ενός νεογέννητου που κοιμάται ήσυχο γαντζωμένο πάνω στη μαμά του αλλά δεν φαντάζονται τη θεμελιακή σημασία του ισχυρού αυτού δεσμού ανάμεσα στο μωρό και τη μαμά, που οι ψυχολόγοι ονομάζουν Προσκόλληση. Το είδος της Προσκόλλησης εξαρτάται από την ανταπόκριση της μαμάς όταν το μωρό εκφράζει τις ανάγκες του. Αν η μαμά ικανοποιεί τις βασικές ανάγκες του μωρού για τροφή, νερό, ζεστασιά, ασφάλεια αλλά και είναι διαθέσιμη να το αγκαλιάσει και να το παρηγορήσει όταν είναι ταραγμένο, τότε το μωρό αναπτύσσει Ασφαλή Προσκόλληση. Αυτό βάζει τις βάσεις για μια βαθιά αίσθηση ασφάλειας στη ζωή, για την πίστη ότι το ίδιο αξίζει αγάπη, ότι οι άλλοι είναι αξιόπιστοι και διαθέσιμοι όταν τους χρειάζεσαι. Αν αντίθετα η μαμά δεν καλύπτει αξιόπιστα τις πρακτικές και συναισθηματικές ανάγκες του μωρού, τότε το μωρό αναπτύσσει Ανασφαλή Προσκόλληση, μια βαθιά αίσθηση ανασφάλειας που θα το ακολουθεί για όλη του τη ζωή και ταυτόχρονα την πεποίθηση ότι δεν αξίζει αγάπη, ότι οι άλλοι δεν θα το νοιαστούν, θα το εγκαταλείψουν.

Αυτή η σχέση με τη μαμά και αργότερα με τον μπαμπά βάζει τα θεμέλια και γίνεται το πρότυπο πάνω στο οποίο χτίζονται οι σχέσεις που θα κάνει το άτομο στη μετέπειτα ζωή του. Πάρτε για παράδειγμα ένα παιδί που μεγάλωσε με συναισθηματικά απόμακρους γονείς που δεν έδειχναν ενδιαφέρον για τις σκέψεις, συναισθήματα και ασχολίες του και όταν ήταν ταραγμένο αντί να το παρηγορήσουν το αγνοούσαν ή το μάλωναν. Αυτό το παιδί μαθαίνει ότι οι άλλοι δεν είναι συναισθηματικά διαθέσιμοι, δεν θα το στηρίξουν όταν χρειάζεται, και κατά συνέπεια αναπτύσσει την πεποίθηση ότι και ο ίδιος δεν αξίζει αγάπη, ότι άμα δεθεί συναισθηματικά θα τον απορρίψουν, θα τον εγκαταλείψουν. Στις σχέσεις που θα κάνει σαν ενήλικας είναι πολύ πιθανό ότι θα επαναλάβει ρόλους από τη σχέση που είχε με τους γονείς του. Μπορεί να επιλέξει συναισθηματικά απόμακρο σύντροφο όπως ήταν κάποτε οι γονείς του. Ή μπορεί να γίνει ο ίδιος συναισθηματικά απόμακρος, να αποφύγει να δεθεί συναισθηματικά ή να εκφράσει την αγάπη του στο σύντροφό του από το φόβο ότι αν το κάνει θα απορριφθεί.

Βέβαια τίποτε δεν είναι απόλυτα προδιαγεγραμμένο στη ζωή. Η ψυχοθεραπεία, μέθοδοι αυτοβελτίωσης, όπως η παρακολούθηση διαλέξεων ψυχολογίας, το διάβασμα κειμένων αυτογνωσίας και αυτοβοήθειας αλλά και άλλες ευκαιρίες της ζωής, όπως σημαντικοί άνθρωποι και  γεγονότα, μπορούν να μας βοηθήσουν να συνειδητοποιήσουμε τα πρότυπα που επηρεάζουν την επιλογή συντρόφου αλλά και τη συμπεριφορά μας μέσα στις σχέσεις.  Αν κρατήσουμε το μυαλό μας ανοιχτό και είμαστε αποφασισμένοι να αλλάξουμε ρόλους και συνήθειες που δεν μας ικανοποιούν, τότε θα βρούμε τον τρόπο και τη δύναμη να  απομακρυνθούμε από δυσλειτουργικά πρότυπα του παρελθόντος και να χαράξουμε έναν διαφορετικό δρόμο από αυτόν που μάθαμε σαν παιδί.

Σοφία Μεσσάρη
Κλινική Ψυχολόγος & Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Κέντρο Ψυχολογικών Θεραπειών "Ψυχή τε και σώματι"