ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
επιλέξτε απο τις παρακάτω κατηγορίες

ΑΡΘΡΑ
ΟΜΙΛΙΕΣ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Αν θέλετε να λαμβάνετε ενημερωτικά email για δραστηριότητες & εκδηλώσεις του Κέντρου Ψυχή τε και σώματι, εγγραφείτε στη λίστα μας μέσω της φόρμας εδώ. 

  

Άγχος: Ανεπιθύμητος επισκέπτης ή χρήσιμος συνομιλητής;

Το άγχος είναι μια αίσθηση εσωτερικής ανησυχίας και συχνά συνοδεύεται από δυσάρεστα σωματικά συμπτώματα, όπως δυσκολία αναπνοής, μυϊκή ένταση, ταχυπαλμία, γαστρεντερικά προβλήματα. Η ένταση και ψυχοσωματική δυσφορία που δημιουργεί τρομάζει το άτομο που καταβάλλει μεγάλες προσπάθειες να ξεφύγει από τη δαγκάνα του.

Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά του άγχους, ως φυσιολογική και χρήσιμη κατάσταση, που μπορεί να μας διδάξει πολλά αν σταθούμε να το ακούσουμε. Το άγχος μας ειδοποιεί ότι κάτι δεν πάει καλά σε κάποια πλευρά της ζωής μας. Μπορεί να αναλάβαμε πολλές ευθύνες στη δουλειά ή στη προσωπική ζωή, να πιεστήκαμε σε σημείο που ξεπέρασε τα όρια αντοχής μας. Η κατάρρευση που προκαλεί το άγχος είναι μια υπενθύμιση ότι πρέπει να σεβαστούμε και να κάνουμε τους άλλους να σεβαστούν τα όρια μας. Μια εξίσου σημαντική λειτουργία του άγχους είναι όταν τραβάει τη προσοχή στην ύπαρξη καταπιεσμένων συναισθημάτων ή πλευρών της προσωπικότητάς. Μπορεί να μάθαμε από μικροί στην οικογένειά μας ότι  κάποιες πλευρές της προσωπικότητας, όπως η ευαισθησία, είναι ανεπιθύμητες. Ίσως ο ρόλος μας να ήταν πάντα αυτός του δυνατού που στηρίζει άλλους και αρχίσαμε να καταπιέζουμε κάθε εκδήλωση φόβου ή αδυναμίας.  Ή να μεγαλώσαμε πιστεύοντας ότι ο θυμός είναι επικίνδυνο, εγωιστικό συναίσθημα που δημιουργεί μόνο προβλήματα και επομένως πρέπει να καταπιεστεί. Τα καταπιεσμένα συναισθήματα ή πλευρές της προσωπικότητάς όμως δεν χάνονται. Με τη κατάλληλη ευκαιρία, όπως δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις, προβλήματα στη δουλειά ή απώλειες, αναδύονται από τα βάθη και όταν πλησιάζουν στην επιφάνεια της συνείδησης προκαλούν άγχος. Μια άλλη αλήθεια που μπορεί να καταπιέσαμε είναι όταν δεν ζήσαμε μια γεμάτη ζωή ή δεν εκπληρώσαμε τις δυνατότητες της ύπαρξης μας. Η υπαρξιακή ενοχή για το ‘σπατάλημα’ της ζωής διεγείρει έντονο άγχος.  Το άγχος, αν και έχει βαθύτερες ρίζες, μπορεί να ‘σκαλώσει’, να συνδεθεί με επιφανειακές καταστάσεις και αντικείμενα. Μπορεί να εκφραστεί ως φοβία ζώων ή εντόμων, άγχος ταξιδιών, φόβο κλειστών χώρων ή απλά ως γενικευμένη και απροσδιόριστη αναταραχή.

Συχνά οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν το άγχος σαν ανεπιθύμητο επισκέπτη που πρέπει πάση θυσία να ξεφορτωθούν αμέσως – με ηρεμιστικά, αποφεύγοντας καταστάσεις που το διεγείρουν και ούτω καθεξής. Οι απελπισμένες αυτές προσπάθειες συνήθως δεν είναι αποτελεσματικές. Το άγχος γίνεται πιο επίμονο και απειλητικό όταν παλεύεις να το αποφύγεις. Ίσως όμως πιο σημαντικό είναι ότι με αυτόν τον τρόπο χάνουμε μια μοναδική ευκαιρία να ακούσουμε τι έχει να μας πει το άγχος, να μάθουμε από αυτό για πλευρές της ζωής μας που χρειάζονται αλλαγή. Η προθυμία να ρίξουμε φως μέσα μας  - αντί να προσπαθούμε να κρυφτούμε από βαθιές ανάγκες και καταπιεσμένα συναισθήματα - είναι λυτρωτική και αφήνει μια αίσθηση εσωτερικής ασφάλειας και σιγουριάς. Σ’ αυτό ίσως αναφέρεται ένα παλιό αγγλικό γνωμικό που λέει «Όποιος κουβαλάει το δικό του φως, δεν χρειάζεται να φοβάται το σκοτάδι».

 

Σοφία Μεσσάρη
Κλινική Ψυχολόγος & Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Κέντρο Ψυχολογικών Θεραπειών «Ψυχή τε και σώματι»